W przeddzień kolejnej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego zmarła Halina Jędrzejewska ps. „Sławka”, sanitariuszka z batalionu „Miotła”, prezes Związku Powstańców Warszawskich. To m.in. dzięki staraniom „Sławki” specjalsi z Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca przejęli tradycje „Miotły”.
„W szpitalu Jana Bożego nasza grupka była mała, zaledwie dziewięć osób. Ja byłam jedyną dziewczyną. Sytuacja była niezwykle trudna, Niemcy nas otoczyli. Broni mieliśmy mało, pożar za plecami powoli szedł w naszym kierunku. Gdy już było pewne, że nikt nam z pomocą nie przyjdzie, bo nie ma jak, gdy już będzie bardzo źle, to uznaliśmy, że nie możemy dopuścić, żeby ktokolwiek z nas wpadł w ręce Niemców. Postanowiliśmy, że musimy wszyscy zginąć. Ustaliliśmy, kto w jakiej kolejności będzie do kogo strzelał, żeby nasz Szkopy nie dostały. To jedno z niezwykłych przeżyć. Umówiliśmy się na śmierć.
Nieraz mnie ludzie pytają czy się wtedy bałam? Nie, ja się nie bałam. Ale tylko dlatego, bo wiedziałam, byłam głęboko przekonana, że żywcem mnie nie wezmą, bo koledzy do tego nie dopuszczą. Wierzyłam, że koledzy nie pozwolą mnie wziąć żywcem. Dlatego się nie bałam. Mnie, młodą dziewczynę Niemcy potraktowaliby bardzo paskudnie” – tak najtrudniejszą sytuację z Powstania Warszawskiego wspominała w książce „Trzy wojny „Miotły”. Operacje specjalne: Jak było? Jak jest? Jak będzie?”. „Sławka” jest jedną z głównych bohaterek tej publikacji.
Halina Jędrzejewska. Za co otrzymała Krzyż Walecznych?
Halina Jędrzejewska urodziła się w 1926 r. Jej ojciec był urzędnikiem Ministerstwa Komunikacji. Rodzina mieszkała na Ochocie. Młoda Halinka chodziła do pobliskiego gimnazjum im. Słowackiego. Tam działała w drużynie harcerskiej.
5 września 1939 r. z rodziną wsiadła do pociągu ewakuacyjnego jadącego na południowy wschód Polski. Pod Równem transport zbombardowały niemieckie samoloty.
– Miałam 13 lat. Pierwszy raz widziałam zabitych i rannych. Byłam przerażona. Wtedy powiedziałam sobie, że muszę być przygotowana na to, aby w takich sytuacjach nie stać bezczynnie. Postanowiłam, że będę lekarką – wspominała w 2014 r.
Halina Jędrzejewska. Kiedy wstąpiła do konspiracji?
Gdy kampania wrześniowa się zakończyła, z matką znalazły się na terenach okupowanych przez Sowietów. Do Warszawy udało się im przedrzeć dopiero 1 maja 1940 r. Rozszabrowane mieszkanie od nowa urządzał już ojciec z siostrą.
Znowu zaczęła chodzić do dawnego gimnazjum, Niemcy pozwolili bowiem na funkcjonowanie takich szkół. – Praktycznie cała drużyna harcerska znowu się spotykała na tajnych zbiórkach. Chciałyśmy coś robić, malowałyśmy na murach napisy „Hitler kaput”, „V” jak „Victoria”, później „Pawiak pomścimy”. Przeszłam wtedy szkolenie z topografii miasta i zostałam łączniczką – opowiadała.
Wiosną 1942 r., w ślad za starszą siostrą, trafiła do Konfederacji Narodu, podziemnej organizacji, która rok później połączyła się z Armia Krajową.
– To już była poważna sprawa. Szkolenie z bronią, przygotowania do zbrojnego wystąpienia przeciw Niemcom. Gdy dowódca zapytał mnie, jaką chciałabym mieć specjalność, bez wahania odparłam, że chcę być sanitariuszką – mówiła.
Została przydzielona do kilkuosobowego patrolu sanitarnego kpt. Franciszka Mazurkiewicza ps. „Niebora”, dowódcy „Miotły”. Walczyła w czasie Powstania Warszawskiego. Dwukrotnie otrzymała Krzyż Walecznych.
Halina Jędrzejewska. Co robiła po wojnie?
Po kapitulacji trafiła do obozu jenieckiego. Po wyzwoleniu, przez Holandię trafiła do Wielkiej Brytanii. Została skierowana do Pomocniczej Służby Kobiet w Polskich Siłach Lotniczych. Mogła zacząć studia medyczne w Dublinie, ale pierwszym transportem, w lipcu 1946 r., wróciła do Polski. Jesienią tego roku zaczęła studiować medycynę. Po uzyskaniu dyplomu ortopedy-chirurga urazowego, w 1952 r. podjęła pracę w klinice ortopedycznej w Warszawie. Zrobiła specjalizację drugiego stopnia, obroniła doktorat.
Bardzo intensywnie działała w środowisku „Miotły”, była prezesem Zarządu Głównego Związku Powstańców Warszawskich. Dzięki jej staraniom specjalsi z Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca przejęli tradycję „Miotły”. Ze względu na pogodę ducha i niezwykłą serdeczność była bardzo szanowana i lubiana przez specjasów.
